„რეაბილიტაციის ცნობა. დოკუმენტი, რომელიც სახელს აბრუნებს“

ამ დოკუმენტს ხელში ვიჭერ როგორც მტკიცებულებას.

არა ემოციების ან ოჯახური მოგონებების, არამედ სახელმწიფოს მიერ აღიარებული დანაშაულის.

ჩემ წინ არის ჩემი პაპის, ალექსანდრ ივანეს ძე გასის, რეაბილიტაციის ცნობა — 1912 წელს დაბადებული, ლოზოვას მკვიდრი, ხარკოვის ოლქი.

მშრალი ბიუროკრატიული ენით აღწერილია მისი დაპატიმრება 1938 წლის თებერვალში, ნკვდ-ის „სპეციალური სამეულის“ განაჩენი და დახვრეტა იმავე წლის სექტემბერში.

ტექსტში არ არის სიტყვები „ადამიანი“, „ცხოვრება“, „ოჯახი“.

არის მხოლოდ მუხლები, თარიღები და ფორმულირებები. ასე საუბრობდა სისტემა ადამიანზე — როგორც ჩანაწერზე სიაში.

და მხოლოდ ათწლეულების შემდეგ, 1989 წლის 25 აპრილს, სახელმწიფო ოფიციალურად აღიარებს:

ალექსანდრ ივანეს ძე გასი რეაბილიტირებულია.

რეაბილიტაცია სიცოცხლეს ვერ აბრუნებს.

ვერ შლის შიშს, დუმილსა და თაობების გატეხილ ბედს.

მაგრამ ის აბრუნებს სახელს, სიმართლის უფლებას და ადამიანურ ღირსებას.

ჩემთვის ეს დოკუმენტი არ არის უბრალოდ არქივის ცნობა.

ეს არის ზღვარი წაშლასა და მეხსიერებას შორის.

ადამიანის გაქრობასა და მისი სახელის დაბრუნებას შორის.

ამ დოკუმენტს ვაქვეყნებ, რათა ის არსებობდეს არა მხოლოდ არქივში, არამედ საჯარო სივრცეში —

როგორც შეხსენება, რომ ისტორია კონკრეტული ადამიანების ცხოვრებით იქმნება.